Yorug‘lik oqimi va yoritilganlik: lyumen lyuksdan nimasi bilan farq qiladi
Vatt va lyumen mavzusidan keyin odatda yana bitta muhim savol tug‘iladi: agar chiroq ma’lum miqdorda yorug‘lik bersa, nega bir joy juda yorug‘, boshqa joy esa xira bo‘lib qoladi?
Buning sababi — yorug‘lik oqimi va yoritilganlik tushunchalari turlicha. Lyumen manbaning o‘zini tavsiflaydi. Lyuks esa yorug‘likning yuzada qanday natija berganini ko‘rsatadi: stol, pol, devor, vitrina yoki ish zonasi.
Yorug‘lik oqimi — lyumen
Yorug‘lik oqimi lampa, yoritgich yoki LED lenta qancha ko‘rinadigan yorug‘lik chiqarishini bildiradi. U lyumenlarda o‘lchanadi.
Bu — aynan yorug‘lik manbasining ko‘rsatkichi. U qaysi yoritgich umumiy hisobda ko‘proq yorug‘lik berishini taqqoslashga yordam beradi.
Yoritilganlik — lyuks
Yoritilganlik ma’lum bir yuzaga qancha yorug‘lik tushganini ko‘rsatadi. U lyuksda o‘lchanadi.
Aynan lyuks orqali stol, pol, oshxona ish stolchasi, vitrina yoki ish zonasida yorug‘lik yetarlimi-yo‘qmi, tushunish mumkin.
Oddiy formula
Yoritilganlik faqat manba qancha yorug‘lik berishiga bog‘liq emas — u yorug‘lik qaysi maydonga taqsimlanishiga ham bog‘liq. Bir xil oqim kichik maydonda ko‘proq lyuks beradi, katta maydonda esa kamroq.
Yorug‘lik shunchaki lampadan chiqishi emas, kerakli joyga tushishi muhim
Kitob ustidagi lampani tasavvur qiling. Yorug‘lik oqimi — lampadan chiqqan barcha yorug‘lik. Ammo o‘qishga yordam beradigani — shu oqimning sahifaga yetib borgan qismi.
Yorug‘lik kitobga yo‘naltirilsa, yoritilganlik yuqori bo‘ladi. Manba yon tomonga taratsa, juda baland osilgan bo‘lsa yoki mos bo‘lmagan diffuzor bilan yopilgan bo‘lsa, yorug‘likning bir qismi kerakli zonadan chetga ketadi.
Lyumen va lyuksni adashtirmaslik uchun
Eng oson yo‘l — yorug‘lik manbasi va u yoritayotgan yuzani alohida ko‘rib chiqish.
Lyumen — manba qancha yorug‘lik beradi
Bu ko‘rsatkich lampa, yoritgich yoki LED lenta texnik xususiyatlarida beriladi. U umumiy yorug‘lik oqimini anglatadi.
Lyuks — yuzaga qancha yorug‘lik tushadi
Bu ko‘rsatkich stol, pol, devor, vitrina yoki boshqa ish zonasidagi real yoritilganlikni baholashda kerak bo‘ladi.
Bir xil oqim — turli yoritilganlik
Ikki xil manbada yorug‘lik oqimi bir xil bo‘lishi mumkin — masalan, 1000 lyumen. Ammo birinchisi 1 m² maydonga tor nur bilan yo‘naltirilsa, yoritilganlik yuqori bo‘ladi.
Ikkinchisi esa o‘sha 1000 lyumenni 10 m² maydonga yoyib yuborsa, har bir kvadrat metrga to‘g‘ri keladigan yorug‘lik kamayadi. Oqim o‘zgarmadi, lekin yuzadagi natija boshqacha.
Nega yoritgichni faqat lyumen bo‘yicha baholab bo‘lmaydi
Yoritgichda lyumen ko‘p bo‘lishi — u kerakli joyni to‘g‘ri yoritadi degani emas. Yorug‘lik yon tomonga ketib qolishi, balandlik sabab yo‘qotilishi, to‘q rangli yuzalarda “yutilishi” yoki tekis yoritish o‘rniga juda yorqin dog‘ hosil qilishi mumkin.
Shuning uchun yoritishni tanlashda ko‘rsatkichlar birgalikda baholanadi: yorug‘lik oqimi, tarqalish burchagi, o‘rnatish balandligi, yuzagacha masofa, rang harorati, rang uzatish indeksi va foydalanish ssenariysi.
Asosiy g‘oya
Lyumen manba qancha yorug‘lik berishini tushunishga yordam beradi. Lyuks esa shu yorug‘lik kerakli yuzaga qanchasi yetib borganini ko‘rsatadi. Yorug‘lik dizaynida ikkisi ham muhim: biri yoritgichni tavsiflaydi, ikkinchisi esa xonadagi real natijani.