Yoritish texnikasi asoslari 4a-dars

LED’larning tuzilishi va turlari. LED’da oq yorug‘lik qanday hosil bo‘ladi

Avval yorug‘lik manbalari haqida umumiy gaplashdik, endi esa zamonaviy yoritishning asosiga — svetodiodlarga (LED) o‘tamiz. LED qanday ishlashi, amaliyotda qaysi korpuslar uchrashi va LED’dagi oq yorug‘lik nega bir qarashdagidek “tayyor” bo‘lmasligini tushunib olish muhim.

Mundarija

  1. 1. LED tuzilishi
  2. 2. LED korpuslari turlari
  3. 3. LED rangi
  4. 4. O‘zingizni tekshirish uchun savollar

LED tuzilishi

Svetodiod (LED) — bu yarimo‘tkazgich kristalli bo‘lib, undan elektr toki o‘tganda yorug‘lik nurlantiradi.

Har qanday diod singari, u tokni faqat bitta yo‘nalishda o‘tkazadi. Shu sababli quvvat manbaiga ulashda qutblanish (polyaritet)ni to‘g‘ri saqlash zarur.

Kundalik hayotda “svetodiod” deganda ko‘pincha faqat kristallning o‘zi emas, balki tayyor detal ham nazarda tutiladi: kristall korpusga joylangan bo‘ladi va montaj uchun oyoqchalar yoki kontakt maydonchalari bilan ulangan bo‘ladi.

LED tuzilishi

LED korpuslari turlari

LED korpuslari bir nechta asosiy turga bo‘linadi: DIP, SMD va COB.

DIP — plata teshiklariga o‘rnatish uchun shtirli (oyoqli) chiqishlarga ega klassik LED’lar. SMD — sirtga montaj (surface mount) uchun mo‘ljallangan LED’lar. COB esa shunday yechimki, bitta taglik va bitta korpus ichida darhol ko‘plab kristallar jamlangan bo‘ladi.

DIP turidagi LED korpuslari
SMD turidagi LED korpuslari
COB turidagi LED korpuslari
DIP — oyoqchali klassik korpus
SMD — sirtga montaj uchun eng ommabop format
COB — bitta umumiy taglikda ko‘p kristall

LED’larning rangi

Kimyoviy tarkibiga qarab, LED kristallari qizil, to‘q sariq, sariq, yashil va ko‘k ranglarda yorug‘lik chiqarishi mumkin. Shuningdek, infraqizil va ultrabinafsha LED’lar ham uchraydi.

To‘g‘ridan-to‘g‘ri ma’noda oq rangda yoritadigan kristall mavjud emas. Oq yorug‘lik boshqa usulda olinadi: ko‘k yoki binafsha kristall olinadi va uning usti lyuminofor bilan qoplanadi.

Lyuminofor ko‘k nurlanishning bir qismini spektrning sariq yoki to‘q sariq qismiga “o‘tkazadi”, natijada ko‘z buni oq yorug‘lik sifatida qabul qiladi.

Oq LED’larning rang harorati lyuminoforning tarkibi, rangi, zichligi va qatlam qalinligiga bog‘liq. Iliq LED’larda lyuminofor odatda to‘q sariqroq va zichroq bo‘ladi, sovuq LED’larda esa limon-sariqroq va shaffofroq bo‘ladi.

LED’lar rangi va oq yorug‘likni olish prinsipi

Nimalarni eslab qolish kerak

LED — yarimo‘tkazgich asosidagi yorug‘lik manbai
LED’ni ulashda polyaritet muhim
LED lentalarda ko‘pincha SMD-LED’lar qo‘llaniladi
LED’da oq yorug‘lik lyuminofor yordamida olinadi

Teglar

#asoslar #tuzilishi

O‘zingizni tekshirish uchun savollar

1. LED’ni ulashda polyaritetni hisobga olish kerakmi?

Javobni ko‘rsatish
Ha. LED tokni faqat bitta yo‘nalishda o‘tkazadi, shuning uchun ulashda polyaritet muhim.

2. LED lentalar tarkibida qaysi turdagi korpusga ega LED’lar eng ko‘p uchraydi?

Javobni ko‘rsatish
Ko‘pincha LED lentalarda SMD-LED’lar ishlatiladi, ya’ni sirtga montaj uchun mo‘ljallangan komponentlar.

3. LED’da oq yorug‘lik qanday hosil qilinadi?

Javobni ko‘rsatish
Oq yorug‘lik ko‘k yoki binafsha kristall ustiga lyuminofor qoplash orqali olinadi. Lyuminofor nurlanishning bir qismini spektrning sariq qismiga aylantiradi, natijada bu yig‘indi oq yorug‘lik sifatida qabul qilinadi.

Maqola navigatsiyasi