LED yoritgichlar va ularning tuzilishi
Proyektor, ofis paneli, dizaynerlik bra, trek spoti va hatto oddiy LED lampa ham ichkarida deyarli bir xil mantiq asosida yig‘iladi. Tashqi ko‘rinishi, quvvati va vazifasi turlicha bo‘lishi mumkin, ammo asosiy qismlar ko‘pincha bir xil: yorug‘lik manbai, quvvat ta’minoti, sovitish va yorug‘likni taqsimlash tizimi.
Mundarija
- 1. Svetodiodlar
- 2. Svetodiodlarni quvvatlantirish
- 3. Sovitish
- 4. Yorug‘likni taqsimlash
- 5. O‘zingizni tekshirish uchun savollar
LED yoritgich odatda nimalardan iborat bo‘ladi
Svetodiodlar
Svetodiod — har qanday LED yoritgichning asosiy elementi. Yorug‘lik aynan u orqali hosil bo‘ladi va nurning ko‘p xususiyatlari ham shu qismga bog‘liq.
Tarqoq (diffuz) yorug‘lik beradigan yoritgichlarda odatda SMD-svetodiodlardan tuzilgan matritsalar qo‘llanadi — masalan, ofis yoritgichlari va panellarda. Yo‘naltirilgan nur kerak bo‘lganda, spotalarda ko‘proq COB ishlatiladi. Proyektorlarda esa ham SMD massivli, ham qudratli COB variantlari uchrashi mumkin.
Ishlatilgan svetodiodning turi va sifati rang harorati, rang uzatish indeksi va, albatta, yorug‘lik oqimiga ta’sir qiladi. Biroq svetodiod qaysi tur bo‘lishidan qat’i nazar, unga barqaror quvvat va to‘g‘ri sovitish baribir zarur.
Svetodiodlarni quvvatlantirish
Svetodiodlarning quvvat tizimi ko‘pincha drayver ko‘rinishida bo‘ladi: u tarmoqdagi 220 V kuchlanishni svetodiodga kerak bo‘ladigan doimiy, barqaror tokka aylantiradi.
Drayver juda ko‘p narsani belgilaydi: yorug‘lik pulsatsiyasi darajasi, dimmerlash imkoniyati, tarmoq kuchlanishidagi sakrashlardan himoya va svetodiodlarning umumiy xizmat muddati.
Agar yoritgich miltillasa, ishga tushishi beqaror bo‘lsa yoki tezda “kuchsizlana” boshlasa, muammo ko‘pincha svetodiodning o‘zida emas, aynan quvvat ta’minoti tizimida bo‘ladi.
Sovitish
Sovitish har qanday svetodiodga kerak, ayniqsa u qudratli bo‘lsa yoki yoritgich ichida svetodiodlar soni ko‘p bo‘lsa.
Issiqlikni chiqarish uchun alohida radiator ishlatilishi mumkin yoki yoritgich korpusi o‘zi shunday vazifaga moslab tayyorlangan bo‘lsa, u ham issiqlik tarqatuvchi rolini bajaradi. Svetodiod bilan radiator orasida issiqlik o‘tishini yaxshilash uchun yupqa qatlam termopasta surtiladi.
Sovitish samaradorligi radiator yuzasining maydoni, termopastaning qanchalik sifatli surtilgani, svetodioddan radiatorgacha bo‘lgan “o‘tishlar” soni va atrof-muhit haroratiga bog‘liq.
Shartli ravishda shuni aytish mumkinki, agar ishlash vaqtida svetodiod harorati 80 °C dan oshmasa, demak yoritgichdagi issiqlikni chiqarish yaxshi. Bu ko‘rsatkich svetodiodlarning xizmat muddatiga bevosita ta’sir qiladi.
Yorug‘likni taqsimlash
Yoritgich uchun shunchaki “yorug‘lik chiqarish”ning o‘zi yetarli emas — nurni kerakli tarzda yo‘naltirish yoki tarqatish ham muhim. Buning uchun linzalar, reflektorlar va diffuzorlar qo‘llanadi.
Tor, yo‘naltirilgan nur kerak bo‘lsa, linza yoki reflektor ishlatiladi. Yumshoq va keng tarqalgan yorug‘lik uchun esa mat yoki prizmatik diffuzorlar tanlanadi.
Konstruksiyaning aynan shu qismi ko‘p jihatdan yoritgich spot kabi ishlaydimi, maydonni “to‘ldirib” yoritadigan proyektor bo‘ladimi yoki ofis uchun yumshoq nur beradimi — shuni belgilab beradi.
Esda tutish kerak bo‘lganlar
O‘zingizni tekshirish uchun savollar
1. Har qanday LED yoritgich nimalardan tashkil topadi?
Javobni ko‘rsatish
2. LED yoritgichning miltillashi nimaga bog‘liq?
Javobni ko‘rsatish
3. Yoritgichda issiqlikni chiqarish yaxshi ekanini qanday bilsa bo‘ladi?