LED lenta tuzilishi
LED lenta — shunchaki diodlar yopishtirilgan tasma emas. U ma’lum bir ta’minot kuchlanishiga moslab ishlab chiqilgan, takrorlanuvchi elektr segmentlarga ega egiluvchan bosma plata (PCB)dir. Lentani to‘g‘ri tanlash, kesish va ulash uchun uning bir rangli, ko‘p rangli hamda germetik turlari qanday tuzilganini tushunish muhim.
Mundarija
- 1. Bir rangli LED lentalarning tuzilishi
- 2. Ko‘p rangli LED lentalarning tuzilishi
- 3. Germetik LED lentalarning o‘ziga xos jihatlari
- 4. O‘zingizni tekshirish uchun savollar
LED lenta egiluvchan bosma platadan iborat bo‘lib, unda svetodiodlar va tokni cheklovchi rezistorlar payvandlangan. Orqa tomonida esa odatda o‘rnatishni yengillashtiradigan yopishqoq qatlam bo‘ladi.
Uzunligi bo‘ylab lenta ko‘plab bir xil segmentlardan tuzilgan. Har bir segment — o‘ziga xos nominal kuchlanishga mo‘ljallangan mustaqil mini-yoritgich.
Lentani faqat segmentlar orasida maxsus belgilangan kesish chiziqlari bo‘yicha kesish mumkin. Kesish joyida kontakt maydonchalari bo‘ladi — ular orqali bo‘laklarni quvvatga ulash va payvandlash yordamida o‘zaro biriktirish mumkin.
Monoxrom (bir rangli) LED lentalarning tuzilishi
Bir rangli lentada har bir segment bir nechta svetodiod va bitta rezistordan iborat sodda elektr sxema ko‘rinishida bo‘ladi. Shunday segmentlar lentaning butun uzunligi bo‘ylab takrorlanadi.
Bu sxemada segmentlar qanday takrorlanishi, kesish chiziqlari ularning orasida joylashgani va kontakt maydonchalari quvvatni ulash hamda lenta qismlarini o‘zaro bog‘lashga xizmat qilishi yaqqol ko‘rinadi.
Klassik 12 voltli bir rangli lentada har bir segment odatda ketma-ket ulangan uchta svetodiod va bitta rezistordan iborat bo‘ladi.
12 V LED lenta
12 V ga mo‘ljallangan standart bir rangli lenta aynan shunday tuziladi. Segmentlari qisqa bo‘ladi, chunki bu kuchlanish ketma-ket ulangan svetodiodlar sonini cheklaydi.
24 V LED lenta
24 V lentada segmentlar uzunroq bo‘ladi, chunki mavjud kuchlanish ketma-ket zanjirda 6–7 ta svetodiodni ishlatishga yetadi.
Bu katta uzunlikdagi loyihalarda qulay: 12 voltli yechimlarga nisbatan kuchlanish yo‘qotishlarini kamaytirishga yordam beradi.
Ko‘p qatorli LED lenta
Ko‘p qatorli lentalarda bitta segment tarkibida 14, 21, hatto 35 ta svetodiod bo‘lishi mumkin. Bunday holatda bir segment ichida bir nechta ketma-ket zanjirlar parallel tarzda birlashtiriladi va har bir zanjirning o‘z rezistori bo‘ladi.
Natijada lentaning umumiy tuzilish mantiqi saqlangan holda yuqoriroq yorug‘lik oqimiga erishish mumkin.
Ko‘p rangli LED lentalarning tuzilishi
Ko‘p rangli RGB-lentada uchta mustaqil boshqaruv kanali mavjud. Har bir segmentga umumiy “plyus” va qizil, yashil hamda ko‘k kanallar uchun alohida “minus”lar keladi.
Shu sababli har bir kanal yorqinligini alohida sozlab, turli ranglarni olish mumkin. Biroq yorug‘lik oqimi nisbatan past bo‘lgani uchun bunday lentalar odatda asosiy yoritish uchun emas, balki dekorativ ssenariylar uchun qo‘llanadi.
Shuningdek, issiq va sovuq oq rangli svetodiodlardan tuzilgan ikki rangli MIX lentalar ham bor. Ular issiq va sovuq yorug‘lik ulushini o‘zgartirish orqali rang haroratini moslash imkonini beradi.
Yana RGB+W deb ataladigan to‘rt kanalli lentalar mavjud: RGB imkoniyatlariga qo‘shimcha ravishda alohida oq kanal qo‘shiladi. Ulanish tamoyili o‘sha-o‘sha: umumiy “plyus” va har bir kanal uchun alohida “minus”.
MIX LED lenta
Bu turdagi lenta RGB aralashtirishsiz ham oq yorug‘lik ohangini o‘zgartirish imkonini beradi.
MIX LED lenta
Amaliyotda bunday lentalar yorug‘lik muhitini iliqroqdan neytralroq yoki sovuqroq tomonga o‘zgartirish kerak bo‘lgan joylarda juda qulay.
Germetik LED lentalarning xususiyatlari
Oddiy ochiq (himoyasiz) lentani faqat quruq xonalarda ishlatish mumkin, chunki uning kontakt maydonchalari va payvand joylari namlikdan himoyalanmagan. Bunday lentalarda odatda IP20 himoya darajasi bo‘ladi.
Namligi yuqori bo‘lgan joylar va ko‘chada qo‘llash uchun germetik lentalar ishlatiladi. IP65 himoyali lentada barcha komponentlar elastik kompaund bilan qoplangan bo‘lib, u namlikdan saqlaydi.
IP68 himoyali lenta esa qo‘shimcha ravishda silikon g‘ilofga joylanadi va hatto suvga botirishga ham yo‘l qo‘yadi.
Germetik LED lenta
Himoyalangan lenta ochiq plata namlik sabab tezda ishdan chiqib qolishi mumkin bo‘lgan joylarda kerak bo‘ladi.
Germetik LED lenta
Ko‘cha va nam zonalarda lenta himoya turi uning quvvati va kuchlanishi kabi muhim hisoblanadi.
Esda tutish kerak bo‘lganlar
O‘zingizni tekshirish uchun savollar
1. Lentadagi rezistorlar nima uchun kerak?
Javobni ko‘rsatish
2. MIX lentani ulash uchun nechta sim kerak bo‘ladi?
Javobni ko‘rsatish
3. Qaysi lentani suvga botirish mumkin?