Yoritish texnikasi asoslari 4c-dars

LED sovitilishi. Mis, alyuminiy, termopasta

LED uchun faqat quvvatlantirishning elektr sxemasi emas, balki issiqlikni to‘g‘ri chiqarish ham muhim. LED eng yaxshi ishlashi — qizib ketganda emas, balki kristall harorati nazorat qilinadigan holatda barqaror yoritganda.

Mundarija

  1. 1. LEDlarning qizishi
  2. 2. Kam quvvatli LEDlar va lenta sovitilishi
  3. 3. Yuqori quvvatli LEDlarni sovitish
  4. 4. Sovitishni eng sodda hisoblash
  5. 5. O‘zini tekshirish uchun savollar

LED “yonib” tursa — bu yaxshi emas. Yaxshisi, u yoritib tursin. Ya’ni energiya ortiqcha qizishga emas, nurga aylanishi kerak. Qizib ketish kristallning degradatsiyasini bevosita tezlashtiradi, yorqinlikni pasaytiradi va xizmat muddatini qisqartiradi.

LEDlarning qizishi

LEDlar, albatta, cho‘g‘lanma lampalarga qaraganda kamroq qiziydi va shu ma’noda ancha samarali. Ammo bundan ular uchun harorat masalasi ahamiyatsiz degan xulosa chiqmaydi.

Aksincha: LEDning o‘zi qizib ketishga juda sezgir. Kristall qanchalik issiq bo‘lsa, u shunchalik tez yemiriladi, yorug‘lik oqimi pasayadi va xizmat muddati qisqaradi.

Taxminan 120–150 °C gacha qiziganda LED allaqachon ishdan chiqadi. Shuning uchun amaliyotda kristallni bunday darajaga olib bormaslik va issiqlikni shunday chiqarish kerakki, ishchi harorat qulay chegarada qolsin — odatda 60–80 °C dan yuqori bo‘lmasin.

Yorug‘lik manbalarining qizishini taqqoslash

Kam quvvatli LEDlar va lentani sovitish

Kam quvvatli LEDlarda issiqlik kristalldan chiqishlar va kontakt maydonchalari orqali chiqariladi. Issiqlik tarqaladigan sirt maydoni qanchalik katta bo‘lsa, sovitish shunchalik samarali bo‘ladi.

Shu sababli LED lentada plata ustidagi mis yo‘lakchalar muhim rol o‘ynaydi: ular faqat elektr o‘tkazgich emas, balki sovitish tizimining bir qismi hamdir.

Biroq zamonaviy lentalarning quvvati ancha yuqori bo‘lishi mumkin. Bunday vaziyatda faqat plataning o‘zi yetarli bo‘lmaydi va lentani alyuminiy profil ichiga yoki boshqa issiqlik o‘tkazuvchi sirtga o‘rnatgan ma’qul.

Yuqori quvvatli lentani bevosita yog‘och, plastik yoki issiqlikni yomon o‘tkazadigan boshqa sirtga yopishtirish — yaxshi fikr emas. U qizib ketgan rejimda ishlaydi va tezroq degradatsiyaga uchraydi.

LED lenta uchun profil

Yuqori quvvatli LEDlarni sovitish

Yoritgichlar va proyektorlarda qo‘llaniladigan quvvatli SMD va COB LEDlarda odatda qo‘shimcha issiqlik o‘tkazuvchi taglik bo‘ladi. U issiqlikni alyuminiy plata yoki radiatorga ancha samarali uzatishga yordam beradi.

LED yoki matritsa radiatorga zich yopishib turishi uchun termopastaning yupqa qatlami ishlatiladi. U qalinlikni oshirish uchun emas, aksincha — sirtlar orasidagi mikron notekisliklarni to‘ldirib, issiqlik uzatilishini yaxshilash uchun kerak.

Bu yerda asosiy materiallar tushunarli: mis kristalldan issiqlikni yaxshi “olib ketadi”, alyuminiy radiator va profil materiali sifatida qulay, termopasta esa ular orasida ortiqcha issiqlik qarshiligisiz issiqlikni uzatishga yordam beradi.

LEDni sovitishda termopastadan foydalanish

LED sovitilishini eng sodda hisoblash

Sovitishda radiatorning o‘lchami yoki og‘irligidan ko‘ra, uning sirt maydoni ko‘proq ahamiyatga ega. Shu bois radiatorlar qovurg‘ali yoki shtirli qilib tayyorlanadi: shunda nisbatan ixcham gabaritlarda issiqlik tarqatish maydonini oshirish mumkin.

Xona haroratida taxminiy baholash uchun quyidagi soddalashtirilgan bog‘liqlikdan foydalanish mumkin:

Srad = 25 × Psd

bu yerda Srad — radiator sirt maydoni (sm²), Psd esa — LED quvvati (vatt)

Bu usul faqat juda qo‘pol baho uchun mos, ammo yo‘nalish sifatida foydali: alohida quvvatli LEDlar, LED matritsalar va lenta uchun ham.

Alohida holat — to‘g‘ri to‘rtburchak profil uchun lentaning maksimal ruxsat etilgan quvvatini hisoblash. Agar ekran-diffuzorni hisobga olmasak, sovitishda profilning orqa devori va ikki yon tomoni ishtirok etadi.

Pm = (W + 2H) / 2,5

bu yerda W — profil kengligi (mm), H — profil balandligi (mm), Pm esa — lentaning 1 metrga ruxsat etilgan quvvati

Teglar

#asoslar

O‘zini tekshirish uchun savollar

1. Nega LEDlarga sifatli sovitish kerak?

Javobni ko‘rsatish
Chunki qizib ketish kristallning degradatsiyasini tezlashtiradi, yorqinlikni kamaytiradi va LEDning xizmat muddatini qisqartiradi. Kristall harorati qanchalik yuqori bo‘lsa, ishlashi shunchalik yomon va kamroq barqaror bo‘ladi.

2. Yuqori quvvatli LED lentani yog‘och devorga yopishtirish mumkinmi?

Javobni ko‘rsatish
Bu yomon yechim. Yog‘och issiqlikni yomon chiqaradi, shuning uchun quvvatli lentani alyuminiy profilga yoki boshqa issiqlik o‘tkazuvchi sirtga o‘rnatgan ma’qul.

3. 1506 (15×6 mm) profilga quvvati bo‘yicha maksimal qaysi lentani o‘rnatish mumkin?

Javobni ko‘rsatish
Soddalashtirilgan formula bo‘yicha:
Pm = (W + 2H) / 2,5

O‘rniga qo‘yamiz:
W = 15 mm, H = 6 mm
Pm = (15 + 2 × 6) / 2,5 = 27 / 2,5 = 10,8

Demak, taxminan — 10,8 Vt/m atrofida.

Maqola navigatsiyasi